Từ tháng 12/2025, thông tin thu hôì sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh của Nestle đã được công bố. Thông tin này không chỉ gây hoang mang, lo lắng cho người tiêu dùng mà còn thúc đâỷ hành động của các nhà sản xuất, nhà cung cấp, cơ quan chức năng, các chuyên viên an toàn thực phẩm… trong việc khắc phục sự cố và thiết lập hành động phòng ngừa. Bài viết này khởi đầu từ thắc mắc: “Tại sao một tập đoàn có hệ thống quản lý chất lượng nghiêm ngặt như Nestle lại có thể để xảy ra sự cố này” & tôi xin được phép tiếp cận với dạng “Problem Solving - Giải quyết vấn đề” dựa trên các thông tin chính thức từ Nestle và các cơ quan chức năng để thành bài học kinh nghiệm cho người trong nghề.
Thông tin tổng hợp từ:
- Sequence of events: Infant Formula Recall (29 January 2026) - Nestle https://share.google/rLBhderukJ3zeoEbg
- Cereulide incident (by European Commission)
https://food.ec.europa.eu/food-safety/acn/acn-incidents/cereulide-incident_en
1. Vấn đề:
- Đâù tháng 12/2025, Nestle nhận kết quả xác nhận xuất hiện dạng vết chất Cereulide trong sản phẩn sữa công thức do nhà máy Nestle Hà Lan sản xuất.
- Để hiểu rõ vấn đề thì đầu tiên phải có đôi dòng về Cereulide: Cereulide là độc tố gây nôn (emetic toxin) được tạo ra bởi một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus trong thực phẩm, đặc biệt bền vững với nhiệt độ cao, không bị phá hủy bởi quá trình thanh trùng, tiệt trùng. Độc tố này gây ngộ độc thực phẩm nhanh chóng (sau 30 phút đến 6 giờ), triệu chứng nôn mửa dữ dội, đau bụng, có thể gây suy gan cấp, phù não ở trẻ em.
- Vấn đề này được phát hiện như thế nào? Cuối tháng 11/ 2025, sau đợt kiểm tra định kỳ thiết bị mới trên dây chuyền sản xuất sản phẩm đã phát hiện lượng rất nhỏ Cereulide trong các mẫu thử.
-> Nghĩa là (1)Cereulide không phải là một chỉ tiêu kiểm tra thường xuyên của thành phẩm mà chỉ phát hiện ở một kỳ kiểm tra đặc biệt sau khi lắp đặt thiết bị. (2) Việc kiểm tra Bacillus cereus trước khi xuất hàng cho mỗi lô thành phẩm (nếu có) không thể khẳng định không có độc tố Cereulide vì độc tố này có thể đã sinh ra trước khi Bacillus cereus bị tiêu diệt -> điều này sẽ giúp chúng ta hiểu khó khăn của Netsle trong việc phát hiện, vì sao cần nhiều thời gian để truy tìm nguyên nhân, truy xuất và số lượng lô thành phẩm ảnh hưởng sẽ ở nhiều lô, nhiều ngày sản xuất.
- Số lượng sản phẩm ảnh hưởng: theo thông tin ban đầu (20/12/2025) có 25 lô hàng bị ảnh hưởng và đã được thông báo thu hồi công khai đợt 1. Sau khi điều tra nguyên nhân mở rộng, số lô bị ảnh hưởng đã tăng lên và được tiếp tục cập nhật trên trang web của Nestle tại các quốc gia có phân phối sản phẩm.
- Giá trị/ Chi phí: Các nhà phân tích ước tính mức độ thiệt hại có thể lên tới 1,3 tỷ USD, trong khi tuyên bố của Nestlé tác động này chỉ dưới 0,5% doanh số bán hàng.
2. Nguyên nhân:
- Netsle đã lập tức điều tra để tìm nguyên nhân gốc rễ, bao gồm kiểm tra lại toàn bộ nguyên liệu sản phẩm.
- 23/12/2025, kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy nguồn nhiễm đến từ một hỗn hợp dầu được sử dụng để sản xuất sữa công thức cho trẻ sơ sinh tại một số nhà máy của Nestle. Thông tin này được xác nhận vào ngày 24/12/2025. Và hỗn hợp dầu này có chứa acid arachidonic (ARA), được cung cấp bởi một nhà cung cấp trong ngành toàn cầu (lúc này Nestle chưa thông tin tên cụ thể tên NCC).
3. Khắc phục/ Hành động khắc phục/ Hành động phòng ngừa:
3.1. Khắc phục:
- 11/ 2025: Nestle dừng sản xuất và tháo dỡ dây chuyền để kiểm tra các bộ phận mới được lắp đặt.
- 20/12/2025: Thu hồi tất cả các sản phẩm được sản xuất kể từ khi lắp đặt thiết bị bằng cách:
- Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng (tại Hà Lan & các nước ảnh hưởng) để thu hồi tự nguyện các lô đã sản xuất (tổng cộng 25 lô tại 16 quốc gia châu Âu).
- Thông báo cho khách hàng, đối tác và người tiêu dùng v/v thu hồi này.
=> Đây là thu hồi công khai đợt 1. Trong thông báo thu hồi tự nguyện, Nestle nhấn mạnh việc thu hồi theo nguyên tắc thận trọng tối đa, như một biện pháp phòng ngừa và tuân thủ theo các quy trình chất lượng và an toàn sản phẩm nghiêm ngặt của Nestlé. (Tính đến thời điểm này, chưa có quy định về mức Cereulide của cơ quan chức năng dành cho thực phẩm nên việc thu hồi tự nguyện của Nestle thể hiện sự cam kết của Nestle đối với sức khoẻ người tiêu dùng).
3.2. Hành động khắc phục:
- Ngưng sử dụng tất cả hỗn hợp chứa dầu ARA từ NCC đã phát hiện.
- Chặn phân phối tất cả sản phẩm sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh liên quan.
- 29/12/2025: thông báo cho NCC dầu ARA v/v nhiễm Cereulide.
- 30/12/2025: cảnh báo toàn ngành thông qua các hiệp hội thương mại (SNE và ISDI) để các nhà sản xuất khác có thể hành động nhằm bảo vệ an toàn cho trẻ sơ sinh. (lúc này tên NCC được công bố là Cabio Biotech – Trung Quốc).
- 23/12/2025 – 03/01/2026: mở rộng phân tích chuyên sâu các mẫu dầu ARA lưu (tổng cộng hơn 400 mẫu) để xác định phạm vi của sự cố, xác định các lô sản phẩm cần thu hồi.
- 2/1/2026: thông báo thu hồi cho các cơ quan chức năng tại các quốc gia ảnh hưởng.
- 5/1/2026: thu hồi công khai đợt 2 (dựa trên thông tin cập nhật và kết quả kiểm tra mở rộng). Trong thông báo thu hồi tự nguyện, Nestle nhấn mạnh việc thu hồi theo nguyên tắc thận trọng tối đa, như một biện pháp phòng ngừa và tuân thủ theo các quy trình chất lượng và an toàn sản phẩm nghiêm ngặt của Nestlé. (Tính đến thời điểm này, chưa có quy định về mức Cereaulide của cơ quan chức năng dành cho thực phẩm nên việc thu hồi tự nguyện của Nestle thể hiện sự cam kết của Nestle đối với sức khoẻ người tiêu dùng).
3.3. Hành động phòng ngừa
Câu chuyện phòng ngừa không chỉ dừng lại ở nhà sản xuất mà chắc chắn cần cơ quan chức năng vào cuộc.
- 30/01/2026: Cơ quan chức năng châu Âu, Cơ quan ATTP châu Âu (EFSA) đã đánh giá rủi ro để xác định liều tham chiếu cấp tính (ArfD) nhằm quản lý rủi ro trong sữa công thức. Dựa trên đánh giá: Nồng độ cereulide vượt quá 0,054 μg/L trong sữa công thức cho trẻ sơ sinh và 0,1 μg/L trong sữa công thức giai đoạn sau có thể vượt quá liều tham chiếu cấp tính (ARfD) đã được xác định.
(Định nghĩa ArfD: lượng tối đa một chất có trong thực phẩm/nước uống mà một người có thể tiêu thụ trong 24 giờ hoặc ít hơn mà không gây rủi ro sức khỏe đáng kể).
- Bên cạnh đó, EFSA đã giới thiệu một phương pháp kiểm nghiệm để phát hiện sự hiện diện của cereulide trong sữa công thức dạng bột.
- 25.02.2026: EU ban hành quy định 2026/459 khẩn cấp tăng cường kiểm soát dầu ARA từ Trung Quốc: bằng cách kiểm tra báo cáo kết quả Cereulide trước khi nhập và lấy 50% mẫu kiểm tra tại biên giới với quy định Cereulide không phát hiện (EU quy định phương pháp kiểm là ISO 18465 LC-MS/MS, LOD 0.1μg/kg).
NHẬN XÉT VÀ VỀ CÁCH XỬ LÝ SỰ CỐ CỦA NESTLE VÀ CÁC BÊN LIÊN QUAN:
Với góc nhìn của một người trong nghề quản lý chất lượng thực phẩm, tôi đã theo dõi sự cố trên và có những nhận xét sau:
- Khi sự cố xảy ra, Nestle đã nhanh chóng cô lập, thu hồi, điều tra nguyên nhân dù cho mức nhiễm “Cereulide” chưa được quy định bởi luật. Đó là một chỉ tiêu được phát hiện trong một dịp đặc biệt (thẩm tra sau lắp đặt thiết bị) dẫn đến số lượng thành phẩm liên quan là rất nhiều (Tôi có thể hiểu: 1. Khi phát hiện dạng vết Cereulide sau lắp đặt thiết bị, Nestle đã khoanh vùng các lô sản phẩm từ ngày lắp đặt thiết bị (bao gồm truy ngược NVL dùng cho các lô này). 2. Khi phát hiện Cereulide từ ARA, Nestle lại tiếp tục truy xuôi các lô thành phẩm có sử dụng lô NVL nhiễm). Nestle đã chia sẻ những khó khăn của họ trong việc kiểm 400 mâũ (trung bình 60 mẫu/ ngày) trong thời gian nghỉ lễ (từ ngày 23/12/2025 đến 03/01/2026). Điều này cho thấy cố gắng của họ trong việc xác định và ngăn chặn rủi ro một cách nhanh nhất có thể.
- Việc thu hồi tự nguyện theo nguyên tắc thận trọng tối đa đã thể hiện sự minh bạch, liêm chính và trách nhiệm với khách hàng cho dù sự ảnh hưởng về kinh tế là không nhỏ và cũng như khả năng làm lung lay niềm tin khách hàng với danh tiếng của Nestle.
- Sự cố này không dừng lại ở Nestle mà đã lan rộng cả chuỗi cung cấp bởi các nhà sản xuất khác cũng sử dụng cùng nguồn ARA. Việc này đã dẫn đến cơ quan chức năng phải gấp rút ban hành các quy định kiểm soát.
- Nếu nhìn một bức tranh toàn cảnh, Nestle đang là một kẻ có lỗi vì đã phân phối sản phẩm có rủi ro đến người tiêu dùng hay Nestle chính là người tiên phong (từ nguyên tắc thận trọng tối đa của mình) để buộc các cơ quan chức năng, nhà sản xuất, nhà cung cấp kiểm soát một chỉ tiêu độc tố mới – Cereulide trong ngành sản xuất sữa cho trẻ nhỏ?
TRĂN TRỞ CỦA NGƯỜI TRONG NGHỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG VÀ AN TOÀN THỰC PHẨM:
Thật sự ban đầu tôi viết bài này chỉ với mục đích tìm hiểu về rõ hơn về sự cố mà các trang tiếng Việt không đề cập tới. Tuy nhiên, càng tìm hiểu, tôi càng bị cuốn vào và đến lúc này trong đầu vẫn còn bao câu hỏi còn trăn trở (mà tôi xin hẹn ở phần 2). Là một người quản lý chất lượng thực phẩm, tôi ngày càng thấm thía hơn về sứ mệnh của nghề nghiệp của mình: bảo vệ sức khoẻ người tiêu dùng, mang lại cho họ những sản phẩm an toàn và chất lượng. Để làm được điều đó cần cả trí tuệ và đạo đức. Sau sự cố này, liệu người tiêu dùng còn niềm tin vào hệ thống quản lý chất lượng và những người làm việc trong hệ thống đó không? Trong phần tiếp theo, tôi quyết đi tìm nguyên nhân gốc rễ tại sao độc tố Cereulide đã vượt qua hàng rào kiếm soát của QA/QC, chuyên viên an toàn thực phẩm, nhà khoa học, nhà lập pháp, cơ quan chức năng về ATTP… để tìm ra khoảng cách giưã kiến thức mà chúng ta đang có và những rủi ro mà ta đối mặt.
Ngày 09/03/2026,
Đoàn Ngọc Hải Đăng.
No comments:
Post a Comment