Nghiên cứu cho thấy rằng những người biết song ngữ sẽ có lợi ích về nhận thức khi về già, nhưng có lẻ bạn cần nhiều hơn các bài học tiếng Tây Ban Nha ở tuổi 60 . Hình minh họa: NYTIMES
Dana G. SmithNew
York – Cha tôi đã quyết định học tiếng Pháp ở tuổi 57
Ông
thuê người dạy kèm 2 lần/tuần và nghiêm túc hoàn tất các bài tập về nhà trước mỗi
bài học. Trước kia, ông hay tới các tiệm bánh mì Pháp ở khắp thị trấn để thực hành
phát âm và mua bánh macaron.
Hiện
tại, sau 20 năm, ông tiếp tục học với người dạy kèm thứ 3.
Trên
bề nổi, thú vui về hưu của ông có vẻ hơi ngẫu hứng vì gia đình chúng tôi không
có mối liên hệ nào tới các quốc gia nói tiếng Pháp, nhưng động lực học tiếng Pháp
của ông lớn hơn sự đam mê bánh ngọt.
Các
nghiên cứu đã chỉ ra rằng biết song ngữ có thể làm chậm đi sự khởi phát của bệnh
Alzheimer tới 5 năm.
Thu
hút bởi lợi ích tiềm năng đó, nhiều người đã cố gắng học một ngôn ngữ mới khi đã
trưởng thành. Theo điều tra bởi ứng dụng học ngôn ngữ Memrise, 57% người dùng nói
họ có động lực sử dụng app học ngoại ngữ vì nó “tăng cường sức khỏe của não bộ”
Nhưng
điều này có thật sự đúng? Các nghiên cứu về song ngữ và bệnh mất trí nhớ được
thực hiện trên những người sử dụng nhiều ngôn ngữ trong cuộc sống hàng ngày
ngay từ khi trưởng thành. Vẫn còn nhiều tranh cãi về việc liệu học một ngôn ngữ
khác có giúp cải thiện việc nhận thức sau này không.
Song
ngữ có lợi ích như thế nào khi não già đi
Nhiều
hoạt động giúp não khỏe hơn khi về già, như học nhiều hơn khi còn trẻ, hoạt động
thể chất, và các thú vui kích thích nhận thức. Tuy nhiên, theo các chuyên gia
việc nói nhiều ngôn ngữ một cách thường xuyên có thể đặc biệt có lợi cho não.
Phó
giáo sư Mark Antonious chuyên về song ngữ của Đại học Wester Sydney – Úc cho rằng “Vì chúng ta sử dụng ngôn ngữ trong tất
cả các khía cạnh của cuộc sống hàng ngày, nên một bộ não song ngữ sẽ hoạt động
liên tục”. “Điều này sẽ không có được đối với các hoạt động giúp ich não bộ khác,
như chơi nhạc cụ”
Độ
tuổi học một ngôn ngữ khác có vẻ ít quan trong hơn việc thường xuyên nói ngôn
ngữ khác. Đó là kết luận từ nghiên cứu của Kỹ sư Caitlin Ware chuyên nghiên cứu
song ngữ và sức khỏe não ở bệnh viện Broca ở Paris
Theo
cô, lợi ích về nhận thức là từ việc não phải ức chế ngôn ngữ mẹ đẻ để cố gắng
nhớ lại các từ đúng trong ngôn ngữ khác. Vì vậy nếu ngôn ngữ thứ hai được dùng
nhiều thì nhận thức của bạn sẽ được rèn luyện.
Quá trình đó – gọi là ức chế nhận thức – sẽ làm chức năng điều hành của não bộ tốt hơn
Về lý thuyết, bằng cách cải thiện các quá trình này, não sẽ trở nên chống chọi tốt hơn đối với các tổn thương gây ra bởi các căn bệnh mất trí nhớ- một khái niệm được biết đến là dự trữ nhận thức. Khả năng suy nghĩ và năng lực trí tuệ càng mạnh thì bạn có thể hoạt động bình thường lâu hơn, ngay cả khi não bắt đầu suy giảm.
Theo tiến sĩ Judith Grossman- người nghiên cứu vấn đề này trong 1 phần của luận văn tiến sĩ của bà ở đại học Heidelberg – Đức, một số ít nghiên cứu lại có vấn đề sử dụng các bài học ngôn ngữ mà rất khác về chiều dài và tần suất học. Một số nghiên cứu dạy người tham gia trong 8 tháng , trong khi các nghiên cứu khác chỉ tập trung dạy trong 1 tuần.
Trong
bài báo nổi tiếng 2007, các nhà nghiên cứu từ Toronto đã phát hiện các bệnh nhân
mất trí nhớ mà biết thêm 1 ngôn ngữ khác phát bệnh trễ hơn 4 năm so với bệnh nhân
không biết ngoại ngữ. Các nghiên cứu sau đó cho kết quả tương tự, nhưng có nghiên
cứu không tìm thấy sự khác biệt này.
Học ngôn ngữ khi về già
Ít
bằng chứng về
lợi ích của việc học ngôn ngữ thứ 2 như thú vui ở tuổi 60
Nghiên
cứu của giáo sư Antoniou và cộng sự đã phát hiện rằng
trong khi người Trung Quốc ở tuổi 60 hoặc già hơn đã cải thiện kết quả kiểm tra
nhận thức sau khi trải qua chương trình 6 tháng học ngoại ngữ, tuy nhiên những
người chơi các trò chơi trí tuệ như trò Sudoku và đoán ô chữ cũng cho kết quả tương
tự.
Nghiên
cứu khác cho thấy những người Ý già tham gia khóa học tiếng Anh 4 tháng không cải
thiện điểm kiểm tra nhận thức của họ, nhưng người không học thì điểm bị sụt giảm
Hai
nghiên cứu về chủ đề này phát hành năm 2023 cho thấy không có sự khác biệt trong
năng lực nhận thức sau khi tham gia các chương trình học ngôn ngữ.
Các
nhà khoa học thực hiện nghiên cứu đã có vài giải thích cho các kết quả thất vọng
này.
Thứ nhất những người tham dự là các tình nguyện viên nhiệt tình có lẻ đã ở đỉnh
điểm về năng lực nhận thức ở độ tổi của họ nên khó có thể cải thiện thêm.
Tiến
sĩ Ware, người giúp thực hiện thí nghiệm, nhận xét rằng “Khi tuyển người tham
gia thí nghiệm, chúng ta phải cẩn thận tìm hiểu xem họ có thật sự đại diện cho dân
số? Và mức độ nhận thức của họ có hơi quá cao?”
Thứ
2 là thời gian can thiệp ngôn ngữ có lẻ quá ngắn
Theo
giáo sư
Antoniou, các kết
quả hạn chế của các nghiên cứu là không có gì ngạc nhiên. Việc học 1 ngôn ngữ
trong 6 tháng hoàn toàn khác với việc sử dụng 2 ngôn ngữ trong suốt đời. Nhưng ông
nghĩ rằng các bài học ngôn ngữ có thể cung cấp lợi ích về nhận thức do chúng kích
thích trí tuệ
Tiến
sĩ Grossman cho rằng học một ngôn ngữ khác sẽ có các lợi ích tiềm năng, như du
lịch hoặc kết kết nối với các cộng đồng mới
Ví
dụ: ba tôi vẫn còn thư từ qua lại với người dạy kèm đầu tiên sau khi cô quay về
Paris, và ông đã du lịch tới Pháp (và các vùng nói tiếng Pháp ở Canada) vô số lần.
Và
ở tuổi 76, ông vẫn minh mẫn như xưa. NYTIMES